Kinderverdriet

“Kwibus….ik wil Kwibus knuffelen, hij mag niet dooo-oooo-oood” huilt Kiki. Mijn hart breekt! Zoveel verdriet zit er in dat kleine lijfje. Liefst van al zou ik gewoon met haar meehuilen, want ik mis Kwibus ook! Kwibus is onze jongste kat, net 2 jaar oud, maar geboren met blaas/nierproblemen. Sinds eind januari was Kwibus echt zo ziek dat we eigelijk toen al wisten dat hij het niet ging overleven. Een tijdje geleden hebben we Kwibus dan ook laten inslapen.

De ochtend toen we ervoor kozen om het voor Kwibus te laten eindigen heb ik Kiki al ingelicht dat Kwibus zo heel erg ziek was en zoveel pijn had dat hij waarschijnlijk wel dood ging gaan. Op dat moment, waarschijnlijk omdat Kiki er helemaal geen idee van had wat ‘dood zijn’ nu eigelijk echt betekende reageerde ze niet echt. “och, dan kan ik niet meer met Kwibus spelen denk ik, dat is jammer, gaan we dan nu naar school mama want er is iemand jarig en het is feest!” Dat is een normale reactie van een 4-jarige op zulk heftig nieuws. Dood is ook erg raar en niet te bevatten voor een kleuter die zo vol zit met leven.

Na school was Kwibus dan ingeslapen en dat hebben we ook aan Kiki verteld. We hebben gewoon het woord dood gebruikt en het niet vergeleken met slapen voor altijd of wat dan ook. Dood is dood en dan doe je niks meer. Dat klinkt erg hard, maar ik ben van mening dat als ik Kiki vertel dat Kwibus nu voor altijd slaapt, dat ze dan niet meer wil gaan slapen, ik wil haar niet bang maken om te slapen, vandaar dat wij, GJ en ik, ervoor gekozen hebben om haar te zeggen dat hij dood is en dus niet meer ademt, slaapt, speelt, eet of wat dan ook.

Kiki had eerst erg veel vragen, natuurlijk waarom hij is dood gegaan, ook dat hebben we duidelijk gemaakt op kinderniveau. Kwibus was namelijk heel heel erg ziek! “Ik was toch ook al eens ziek mama, maar ik was niet dood toen” Dat is ook weer een heel normale reactie, dus hebben we Kiki verteld dat Kwibus heel heel erg ziek was, wel een miljoen keer zieker dan zij ooit al was. Ook weer vanuit het standpunt dat ik geen paniek wil veroorzaken wanneer Kiki een keer ziek wordt. Als een oude hond of kat sterft dan kan je, vind ik, de nadruk leggen op oud en ziek, maar Kiki heeft Kwibus gekend als baby, hij is namelijk in huis geboren en dat weet ze nog.

Op dat moment was er nog geen verdriet bij Kiki, enkel vragen, tot…..ze naar de tuin liep en Kwibus dus ook niet meer zag, hij was er niet meer. Ze vliegt terug naar binnen, gooit zich in mijn armen en begint te snikken. Dat was echt kinderverdriet, het verdriet waar je moederhart niet van breekt maar gewoon van verbrijzeld! Ik heb haar even laten uithuilen en toen kwam de vraag: “waar is Kwibus nu”. Deze vraag vind ik de allermoeilijkste van allemaal. Ik geloof namelijk zelf niet in een hemel. Dus heb ik die vraag teruggesteld aan Kiki:” waar denk jij dat Kwibus nu is?” “ik denk, ik denk….dat hij een sterretje is aan de hemel en dat hij dan ook nog naar mij kan kijken, maar dat hij ook kan spelen met andere poezen want hij heeft nu geen pijn meer he mama”… Ik slik en zeg dat ik het erg mooi van haar vind! Ik bevestig haar idee over een sterretje en vind het prima dat zij hierin gelooft en kracht vind. “Mag dan vanavond de gordijn een beetje openblijven, mama, dan kan Kwibus binnen kijken als ik slaap en dan komt hij misschien wel bij mij op bed, nu mag dat wel he mama?!” Ik neem haar extra goed vast, geef haar een dikke knuffel en natuurlijk mag de gordijn vanavond een beetje openblijven. Ze zucht, staat op en gaat spelen.

De dagen die hierop volgen komt Kiki af en toe bij mij om te vertellen dat Kwibus nu bij haar is, of dat hij bij haar op bed is geweest. Ik vertel haar elke keer dat ik dat fijn voor haar vind. Soms begint ze te huilen, als ze op TV een poes ziet die op Kwibus lijkt, of gewoon, tijdens het spelen, als ze aan Kwibus denkt.

Bovenstaande blog is mijn verhaal over hoe ik omga met kinderverdriet ivm een overleden huisdier. Ik heb gelukkig nog nooit aan mijn kinderen op zeer jonge leeftijd moeten vertellen dat een dierbaar persoon gestorven is dus ik wil zeker ook niet een vergelijking daarmee maken. Langs de andere kant is het wel zo dat een dier ook zeker erg dierbaar kan zijn voor een kind en daarom denk ik dat een aantal tips toch wel in alle gevalen van verlies van iets dierbaars handig kunnen zijn. Er zijn boeken vol geschreven over kinderverdriet en rouwprocessen bij kinderen. Ook op internet is er heel veel over te vinden. Persoonlijik denk ik dat het erg belangrijk is dat je eerlijk en duidelijk bent. Zoals ik al schreef, dood is dood en dan slaap je niet voor eeuwig want stel nu dat oma sterft en dat het kind mee gaat naar de begravenis. Ten eerste ligt oma daar in een gesloten kist die ze dan ook nog eens onder de grond stoppen. Vanuit de beleving van een jong kind (3-6/8jaar) kan dat toch heel erge nachtmerries lijden want…oma slaapt toch? (dat voor eeuwig vergeten ze vaak) En dan wordt oma onder de grond gestopt!!! Verschrikkelijk beangstigend idee want…wie zegt dat hij/zij dan niet onder de grond wordt gestopt als hij/zij slaapt. Het zou het eerste kind niet zijn dat niet meer wil slapen na de zin “Oma is dood en slaapt nu voor altijd”. Wees eerlijk en duidelijk, natuurlijk op kinderniveau!

Wat dat eerlijk zijn betreft vind ik dat je ook duidelijk en eerlijk moet zijn ivm de doodsoorzaak, maar daarom hoef je niet alle details te vertellen. Dat is tenminste mijn mening. Kiki weet dat Kwibus is gestorven omdat hij heel heel heel heel erg ziek was. Maar Kiki weet niet dat wij, in samenspraak met de dierenarts, besloten hebben om Kwibus te laten inslapen. Dit ook weer vanuit het idee om paniek te voorkomen want Kiki wordt vroeg of laat nog wel eens ziek. Als ze dan weet dat Kwibus is doodgegaan door een spuitje….wie zegt dan dat zij ook niet doodgaat door een spuitje. Ik heb ooit gehoord dat jonge kinderen meegaan naar de dierenarts op het moment dat het inslapen gebeurd. Dat is natuurlijk ieder zijn keus, maar ik raad het niet aan. Ik ben van mening dat jonge kinderen dat niet kunnen bevatten en dat het ‘spuitje’ een eigen leven gaat leiden in het hoofdje van een kleuter, met alle gevolgen vandien.

Verder lijkt het mij erg belangrijk dat je respect hebt voor het verdriet van het kind. Als het kind tijdens het spelen plots begint te huilen omdat het op dat moment zijn/haar dier mist (of een dierbaar persoon) dan is dat zo. Dat verdriet mag er zijn! Ik hoor soms wel eens dat mensen dan reageren met:” daar moet je nu toch niet aan denken, je was zo goed aan het spelen”. Ik denk niet dat wij mogen beslissen wanneer het kind verdrietig mag zijn. Als volwassene kan je je soms (met heel veel moeite) even beheersen en inhouden, maar een kind kan dat echt niet. Beter is. denk ik, om dat verdriet van het kind te aanvaarden. Als het kind dat dierbare mist kan je beter reageren met: “dat begrijp ik best” of “ik mis hem/haar ook”……Want het kind mag echt wel zien dat jij ook verdrietig bent, als is een hysterische huilbui natuurlijk niet aan te raden.

Als laatste dan de vraag: “waar is oma (of degene die overleden is) nu dan?”. Ook hier moet je gewoon eerlijk zijn, als jijzelf troost put uit je geloof en het ook belangrijk vindt dat je kinderen een gelovige opvoeding krijgen dan moet je dat gewoon doen. Als jij echt en oprecht gelooft in een hemel of een god dan mag je dat ook zo vertellen. Ik ben niet zo opgevoed en daar ook te nuchter in. Ik wil echter niet zomaar tegen kinderen zeggen dat de overledene nu voor altijd weg is. Dat klinkt dan ook veel te hard. Daarom laat ik kinderen zelf nadenken over waar die persoon (0f in ons geval Kwibus) kan zijn. Kiki vond troost in het idee van een ster, dat is prima! Een ander kind wil misschien de overledene herdenken als een vlinder, een bloem….. Hou gewoon in de gaten dat het rouwproces evolueert. Verdriet mag (moet zou ik bijna zeggen) er zijn, maar als een kind te lang in het verdriet blijft hangen kan het geen kwaad om eens te praten met de huisarts bv.

Een laatste bedenking…. Als een huisdier sterft, dan ga ik dat niet direct ‘vervangen’. Dat lijkt wel mode tegenwoordig. “Och, hij is dood, geeft niet, morgen gaan we wel een nieuwe kopen in de dierenwinkel”. Dit wordt aan het kind verteld met de beste bedoelingen, maar wat als oma/opa/papa/mama/broer/zus sterft en het kind vraag, vanuit zijn kinderlijke beleving, of we nu ook een nieuwe oma/opa…..gaan kopen want toen onze poes stierf kreeg ik ook een andere……

Myriam

Advertisements
Standard

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s